الکتاب

«الکتاب»، اثر عربی ابوبشر عمرو، ملقب به سیبویه، اولین کتابی است که قواعد زبان عربی را به شکلی منظم درآورده است. نویسنده در این کتاب، علاوه بر مباحث پراکنده آواشناختی در لابهلای متون نحوی، قسمتی را بهطور مجزا به مباحث آوایی اختصاص داده است.

نویسنده در ابتدا به تقسیمات کلمه پرداخته و در ادامه، مباحث علم نحو را مطرح نموده است.

اهمیت کتاب سیبویه از آن جهت است که از زمان ابوالاسود که به دستور حضرت علی علیه السلام علم نحو را پایهگذاری کرد، تا زمان خلیل بن احمد، اثر قابل توجهی در دست نیست. سیر تحول و تکامل ادبیات عربی نیز در این برهه برای ما روشن نیست. با ظهور کتاب سیبویه، مجموعهای کامل از مباحث نحو و علم الاصوات در اختیار مسلمان قرار گرفت. به همین دلیل با اقبال و توجه همگان روبهرو شد.
گفته شده که سیبویه بحث مخارج حروف را از ابوعمرو بن العلاء (۱۵۴ ق) که سیبویه در ۴۴ مورد نحوی به واسطه یونس از او نقل کرده، اخذ کرده است.

الکتاب لسیبویه بتحقیق هارون

کتاب سیبویه وأثره فی نحاة الکوفة حتى القرن الرابع الهجری